Kompressorlar diýen ýaly ähli önümçilik desgalarynyň aýrylmaz bölegidir. Adatça islendik howa ýa-da gaz ulgamynyň ýüregi diýlip atlandyrylýan bu serişdeler, esasanam, olaryň ýaglanmagyna aýratyn üns bermegi talap edýär. Kompressorlarda ýaglanmagyň möhüm rol oýnaýandygyny düşünmek üçin, ilki bilen olaryň funksiýasyny, şeýle hem ulgamyň ýaglaýan maddalara täsirini, haýsy ýaglaýjyny saýlamalydygyny we haýsy ýag seljerme synaglarynyň geçirilmelidigini düşünmeli.
● Kompressoryň görnüşleri we funksiýalary
Kompressorlaryň dürli görnüşleri bar, ýöne olaryň esasy wezipesi hemişe diýen ýaly birmeňzeşdir. Kompressorlar gazyň umumy göwrümini azaltmak arkaly onuň basyşyny güýçlendirmek üçin niýetlenendir. Ýönekeýleşdirilen sözler bilen aýdylanda, kompressory gaza meňzeş nasos hökmünde göz öňüne getirmek bolar. Funksionallygy esasan birmeňzeşdir, esasy tapawut kompressoryň göwrümini azaldyp, gazy ulgamdan geçirýär, nasos bolsa diňe basyş edýär we suwuklygy ulgamdan geçirýär.
Kompressorlary iki umumy kategoriýa bölmek bolýar: oňyn süýşme we dinamiki. Aýlanýan, diafragma we özara hereket edýän kompressorlar oňyn süýşme klassifikasiýasyna girýär. Aýlanýan kompressorlar gazlary wintler, bölekler ýa-da perwanalar arkaly kiçi boşluklara mejbur etmek arkaly işleýär, diafragma kompressorlary bolsa membrananyň hereketi arkaly gazy gysmak arkaly işleýär. Özara hereket edýän kompressorlar gazy porşen ýa-da krank mili bilen hereketlendirilýän porşenler arkaly gysýarlar.
Merkezden gaçyryjy, garyşyk akymly we okly kompressorlar dinamiki kategoriýa girýär. Merkezden gaçyryjy kompressor gazy emele getirilen korpusda aýlanýan disk arkaly gysmak arkaly işleýär. Garyşyk akymly kompressor merkezden gaçyryjy kompressora meňzeş işleýär, ýöne akymy radial däl-de, okly hereketlendirýär. Okly kompressorlar birnäçe aerofotosurat arkaly gysyş döredýär.
● Çalgylaýjy maddalara täsiri
Kompressor ýaglaýjysyny saýlamazdan öň, göz öňünde tutulmaly esasy faktorlaryň biri, ýaglaýjynyň iş wagtynda nähili dartgynlylyga duçar bolup biljekdigidir. Adatça, kompressorlardaky ýaglaýjy stres faktorlaryna çyglylyk, aşa gyzgynlyk, basylan gaz we howa, metal bölejikleri, gazyň eremegi we gyzgyn boşaltma ýüzleri girýär.
Gazyň gysylanda, onuň ýaglaýjy maddalara ýaramaz täsir edip biljekdigini we çyglylygyň toplanmagy sebäpli bugarma, oksidlenme, uglerod çökündileri we kondensasiýa bilen birlikde ýapyşyklygyň ep-esli peselmegine getirip biljekdigini ýadyňyzdan çykarmaň.
Ýaglaýjy maddalar bilen baglanyşykly bolup biljek esasy meseleler bilen tanyş bolanyňyzdan soň, bu maglumaty ideal kompressor ýaglaýjysyny saýlamak üçin ulanyp bilersiňiz. Güýçli ýaglaýjy maddalaryň häsiýetlerine gowy oksidlenme durnuklylygy, aşynma garşy we korroziýanyň öňüni alyjy goşundylar we demulsiýa häsiýetleri girýär. Sintetiki esasy maddalar giň temperatura aralygynda hem has gowy netije berip biler.
● Ýaglaýjy maddalaryň saýlanmagy
Kompressoryň saglygy üçin degişli ýaglaýjynyň bardygyna göz ýetirmek möhümdir. Ilkinji ädim enjam öndürijisiniň (OEM) maslahatlaryna salgylanmakdyr. Kompressoryň ýaglaýjysynyň ýapyşyklygy we ýaglanýan içki bölekleri kompressoryň görnüşine baglylykda düýpli üýtgeşik bolup biler. Öndürijiniň teklipleri gowy başlangyç nokady bolup biler.
Soňra, gazyň gysylandygyny göz öňünde tutuň, sebäbi ol ýaglaýjy maddalara düýpli täsir edip biler. Howanyň gysylmagy ýaglaýjy maddalaryň temperaturasynyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly meselelere sebäp bolup biler. Uglewodorod gazlary ýaglaýjy maddalary eredip, öz gezeginde ýapyşyklygy kem-kemden peseldýär.
Uglerod dioksidi we ammiak ýaly himiki taýdan inert gazlar sürtgüç bilen reaksiýa girip, ýapyşyklygy peseldip, şeýle hem ulgamda sabyn döredip biler. Kislorod, hlor, kükürt dioksidi we wodorod sulfidi ýaly himiki taýdan işjeň gazlar sürtgüçde çyglylyk köp bolanda ýapyşyk çökündileri döredip ýa-da örän poslama bolup biler.
Kompressor ýaglaýjysynyň täsir edýän gurşawyny hem göz öňünde tutmalysyňyz. Bu daşky gurşawyň temperaturasyny, iş temperaturasyny, töweregindäki howa hapalanmalaryny, kompressoryň içinde we örtüginde ýa-da daşarda ýerleşýändigini we ýaramaz howa şertlerine sezewar edilýändigini, şeýle hem onuň ulanylýan pudagyny öz içine alyp biler.
Kompressorlar köplenç OEM-iň maslahatyna esaslanyp sintetiki ýaglaýjylary ulanýarlar. Enjam öndürijileri köplenç kepilligiň şerti hökmünde markaly ýaglaýjylaryny ulanmagy talap edýärler. Şeýle ýagdaýlarda, ýaglaýjyny çalşyrmak üçin kepillik möhleti gutarýança garaşmak isleýärsiňiz.
Eger siziň ulanyşyňyz häzirki wagtda mineral esasly sürtgüç ulanýan bolsa, sintetiki sürtgüçden peýdalanmaga geçmek esaslandyrylmaly, sebäbi bu köplenç has gymmat bolar. Elbetde, eger siziň ýag seljeriş hasabatlaryňyz belli bir aladalary görkezýän bolsa, sintetiki sürtgüç gowy wariant bolup biler. Şeýle-de bolsa, diňe bir meseläniň alamatlaryny çözmän, eýsem ulgamdaky esasy sebäpleri çözýändigiňize göz ýetiriň.
Kompressor ulanylyşynda haýsy sintetiki ýaglaýjylar has peýdaly? Adatça, polialkilen glikollar (PAG), polialfaolefinler (POA), käbir diesterler we poliolesterler ulanylýar. Bu sintetikileriň haýsysyny saýlamalydygyňyz, çalşyrýan ýaglaýjyňyza we ulanylyşyna bagly bolar.
Oksidlenme garşylygy we uzak ömürliligi bilen tapawutlanýan polialfaolefinler, adatça, mineral ýaglaryň ornuny tutýar. Suwda eremeýän polialkilen glikollar kompressorlary arassa saklamak üçin gowy ereýär. Käbir efirler PAG-lardan has gowy ereýär, ýöne ulgamdaky aşa köp çyglylyk bilen göreşip bilýärler.
| San | Parametr | Standart synag usuly | Birlikler | Nominal | Dikkat | Kritiki |
| Ýaglaýjy maddalaryň häsiýetleriniň seljermesi | ||||||
| 1 | Ýapyşganlyk we 40℃ | ASTM 0445 | cSt | Täze ýag | Nominal +5%/-5% | Nominal +10%/-10% |
| 2 | Kislota Sany | ASTM D664 ýa-da ASTM D974 | mgKOH/g | Täze ýag | Egrilik nokady +0.2 | Egrilik nokady +1.0 |
| 3 | Goşundy elementler: Ba, B, Ca, Mg, Mo, P, Zn | ASTM D518S | ppm | Täze ýag | Nominal +/- 10% | Nominal +/- 25% |
| 4 | Oksidlenme | ASTM E2412 FTIR | Absorbsiýa /0.1 mm | Täze ýag | Statistik esasly we barlag guraly hökmünde ulanylýar | |
| 5 | Nitratlaşdyrma | ASTM E2412 FTIR | Absorbsiýa /0.1 mm | Täze ýag | Statistik taýdan ba$ed we u$ed a$ a sceenintf guraly | |
| 6 | Antioksidant RUL | ASTMD6810 | Göterim | Täze ýag | Nominal -50% | Nominal -80% |
| Lak potensial membran ýamasynyň kolorimetriýasy | ASTM D7843 | 1-100 ölçegli (1 iň gowy) | <20 | 35 | 50 | |
| Ýaglaýjy maddalaryň hapalanmagynyň analizi | ||||||
| 7 | Daşky görnüş | ASTM D4176 | Erkin suwuň we howsala düşmegiň subýektiw wizual barlagy | |||
| 8 | Çyglylyk derejesi | ASTM E2412 FTIR | Göterim | Nyşana | 0.03 | 0.2 |
| Çaltyrdamak | 0,05% -e çenli duýgur we barlag guraly hökmünde ulanylýar | |||||
| Istisna | Çyglylyk derejesi | ASTM 06304 Karl Fişer | ppm | Nyşana | 300 | 2.000 |
| 9 | Bölejikleriň sany | ISO 4406: 99 | ISO kody | Nyşana | Nyşana +1 aralyk sany | Nyşana +3 aralyk sanlary |
| Istisna | Ýama synagy | Eýeçilik usullary | Galyndylary wizual barlag arkaly barlamak üçin ulanylýar | |||
| 10 | Hapalaýjy elementler: Si, Ca, Me, AJ we ş.m. | ASTM DS 185 | ppm | <5* | 6-20* | >20* |
| *Hapalanýan maddalara, ulanylyşa we daşky gurşawa baglydyr | ||||||
| Ýaglaýjy maddalaryň aşynma galyndylarynyň seljermesi (Bellik: adatdan daşary görkezijilerden soň analitik ferrografiýa geçirilmelidir) | ||||||
| 11 | Egri galyndylaryň elementleri: Fe, Cu, Cr, Ai, Pb. Ni, Sn | ASTM D518S | ppm | Taryhy ortaça | Nominal + SD | Nominal +2 SD |
| Istisna | Demiriň dykyzlygy | Eýeçilik usullary | Eýeçilik usullary | Hirtoriki ortaça | Nominal + S0 | Nominal +2 SD |
| Istisna | PQ indeksi | PQ90 | Indeks | Taryhy ortaça | Nominal + SD | Nominal +2 SD |
Merkezden gaçyryş kompressorlary üçin ýag analiz synag çyzgylarynyň we signal çäkleriniň mysaly.
● Nebit analiz synaglary
Ýag nusgasynda köp sanly synaglar geçirilip bilner, şonuň üçin bu synaglary we synag ýygylyklaryny saýlanda möhüm bolmak möhümdir. Synag üç esasy ýag seljerme kategoriýasyny öz içine almalydyr: sürtgüçiň suwuklyk häsiýetleri, sürtgüç ulgamynda hapalanmalaryň bolmagy we enjamdan çykan islendik aşynma galyndylary.
Kompressoryň görnüşine baglylykda, synag listinde kiçi üýtgeşmeler bolup biler, ýöne umuman, ýaglaýjynyň suwuklyk häsiýetlerini bahalandyrmak üçin dykyzlygy, element analizini, Furýe transformasiýa infragyzyl (FTIR) spektroskopiýasyny, kislota sanyny, lak potensialyny, aýlanýan basyşly gap okislenme synagyny (RPVOT) we deemulsiýa synaglaryny görmek maslahat berilýär.
Kompressorlar üçin suwuklyk hapalanma synaglary, ähtimal, daşky görnüşi, FTIR we element analizini öz içine alar, şol bir wagtyň özünde aşynma galyndylarynyň nukdaýnazaryndan ýeke-täk adaty synag element analizi bolar. Ýag analiz synaglarynyň mysaly we merkezden gaçyryş kompressorlary üçin howp çäkleri ýokarda görkezilen.
Käbir synaglar köp sanly meseleleri bahalap bilýändigi üçin, käbirleri dürli kategoriýalarda peýda bolar. Mysal üçin, element analizi suwuklyk häsiýeti nukdaýnazaryndan goşmaça tükeniklik derejesini anyklap biler, şol bir wagtyň özünde aşynma galyndylarynyň analizinden ýa-da FTIR-den alnan bölek bölekleri oksidlenme ýa-da çyglylygy suwuklyk hapalaýjysy hökmünde kesgitläp biler.
Howply signal çäkleri köplenç laboratoriýa tarapyndan öňünden kesgitlenýär we zawodlaryň köpüsi olaryň artykmaçlygyny hiç haçan sorag astyna almaýarlar. Bu çäkleriň ygtybarlylyk maksatlaryňyza laýyk gelýändigini gözden geçirip, barlamaly. Maksatnamany işläp düzýän wagtyňyz, hatda çäkleri üýtgetmegi hem göz öňünde tutup bilersiňiz. Köplenç, signal çäkleri biraz ýokary başlaýar we has agressiw arassaçylyk maksatlary, süzgüç we hapalanma gözegçiligi sebäpli wagtyň geçmegi bilen üýtgeýär.
● Kompressoryň ýaglamagyny düşünmek
Kompressorlaryň ýaglanmagy babatda birneme çylşyrymly bolup görünmegi mümkin. Siz we siziň toparyňyz kompressoryň işini, ulgamyň ýaglaýjy maddalara täsirini, haýsy ýaglaýjynyň saýlanmalydygyny we haýsy ýag seljerme synaglarynyň geçirilmelidigini näçe gowy düşünseňiz, enjamyňyzyň saglygyny saklamak we gowulandyrmak mümkinçiligiňiz şonça-da ýokary bolar.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 16-njy noýabry